PDF Drukuj Email
Wpisany przez Magdalena Olejniczak-Salewicz   

 

PRZYRODA

Na terenie Mikroregionu WPN występuje klimat umiarkowany. Szczególną cechą tego klimatu jest wzajemne oddziaływanie powietrza morskiego i kontynentalnego. Powoduje to dużą zmienność stanów pogody. Umiarkowany charakter klimatu sprzyja uprawianiu aktywnych form wypoczynku, rekreacji i turystyki.

 

Obszary położone wokół Wielkopolskiego Parku Narodowego mają charakter młodoglacjalny. Przeważającą ich część zajmują wysoczyzny jeziorne, które tworzą równoleżnikowe, niewysokie ciągi moren czołowych fazy poznańskiej (Pojezierze Poznańskie). Ukształtowanie terenu jest ściśle związane z działalnością lodowca. Największą powierzchnię zajmuje wysoczyzna morenowa zbudowana z glin, piasków i żwirów zwałowych, a jej najwyższe wzniesienie – Osowa Góra – wynosi 132 m n.p.m.

 

Obszar wysoczyzny rozcinają wyżłobione przez lodowiec bruzdy, tzw. rynny. W rynnach tych znajdują się liczne jeziora: Łódzko-Dymaczewskie, Witobelskie, Góreckie, Rosnowskie, Chomęcickie, Budzyńskie, Jarosławieckie, Kociołek, Skrzynka, Lipno, Wielkowiejskie i Trzcielińskie. Za najpiękniejsze uchodzi ozdobione dwiema wyspami Jezioro Góreckie. W południowej części Wielkopolskiego Parku Narodowego obszar wysoczyzny graniczy z Pradoliną Warszawsko-Berlińską, którą wyrzeźbiły niegdyś wody topniejącego lodowca (przebiega tędy Kanał Mosiński). W części wschodniej od wysoczyzny odcina się Przełomowa Dolina Warty.

 

Do innych form terenowych urozmaicających krajobraz należą owalne w zarysie pagórki – kemy oraz wzniesienia przypominające nasypy kolejowe – ozy. Na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego znajduje się część najdłuższego w Polsce Ozu Bukowsko-Mosińskiego (37km). Pamiątkę minionej epoki stanowią także głazy narzutowe. Największy z nich, tzw. Głaz Leśników, został objęty ochroną jako pomnik przyrody.

 

Na terenie Mikroregionu WPN wyróżniamy następujące formy ochrony przyrody:

  • parki narodowe – Wielkopolski Park Narodowy,
  • rezerwaty przyrody – 18 rezerwatów ochrony ścisłej w WPN oraz 2 w Rogalińskim PK,
  • parki krajobrazowe – Rogaliński Park Krajobrazowy,
  • obszary chronionego krajobrazu – OchK Jeziora Niepruszewskiego oraz OChK Zlewni Jezior Kórnicko-Zaniemyskich,
  • obszary Natura 2000 – Rogalińska Dolina Warty, Ostoja Wielkopolska oraz Ostoja Rogalińska,
  • pomniki przyrody – ponad 1200 pomników, w tym: 14 alej, pojedyncze drzewa, 2 głazy narzutowe, 1 źródełko,
  • użytki ekologiczne – 1 staw, 2 oczka wodne i 1 źródło,
  • zespoły przyrodniczo-krajobrazowe – „Dęby Rogalińskie”,
  • ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów – wiele gatunków na terenie WPN i poza nim.

Fauna Mikroregionu WPN charakteryzuje się bogactwem gatunków należących do rozmaitych grup systematycznych. Dominują tu gatunki środkowoeuropejskie i eurosyberyjskie. Najbogatsza jest fauna bezkręgowców, wśród których najliczniej reprezentowane są owady – ponad 3 tys. gatunków. Lasy obfitują w chrząszcze. Są wśród nich gatunki chronione, takie jak jelonek rogacz, kozioróg dębosz, ale także pospolite, uszkadzające drzewa, m.in.sosnę – cetyniec większy, cetyniec mniejszy, przypłaszczek granatek oraz drwalnik paskowany.

 

Miejsca suche i ciepłe zasiedlają owady prostoskrzydłe, takie jak pasikonik zielony czy świerszcz polny, oraz błonkoskrzydłe, do których należy m.in. mrówka rudnica. Bogaty jest także świat pajęczaków. Z bardziej interesujących gatunków stwierdzono tutaj występowanie tygrzyka paskowanego, największego w Polsce przedstawiciela rodziny krzyżakowatych oraz pająka topika – jedynego w kraju gatunku spędzającego całe życie pod wodą.

 

Ważną grupą bezkręgowców są również mięczaki. W Wielkopolskim Parku Narodowym występuje około 140 gatunków tych zwierząt, m.in. małż racicznica zmienna, ślimak przydrożny i ślimak jednopaskowy.

 

Równie bogaty i różnorodny jest świat kręgowców, do których należą ryby, płazy, gady, ptaki oraz ssaki. Ryby reprezentowane są przez ok. 26gatunków. W rzece Warta swoje stałe tarliska mają m.in. szczupak, certa, boleń. W jeziorach występują licznie okonie, leszcze, liny, szczupaki oraz węgorze.

 

Na obszarze Mikroregionu WPN stwierdzono występowanie wszystkich gatunków płazów spotykanych na terenach nizinnych Polski. Wymienić należy rzadką rzekotkę drzewną oraz ropuchę paskówkę. Gady reprezentuje 5 gatunków: miedzianka gniewosz, zaskroniec, beznoga jaszczurka padalec, jaszczurka zwinka, i jaszczurka żyworodna. Wszystkie wymienione gatunki płazów i gadów podlegają ochronie gatunkowej.

 

Ptaki reprezentowane są przez około 220 gatunków lęgowych i przelotnych. Z rzadko spotykanych wymienić należy kraskę, zimorodka i dzięcioła czarnego. Z ptaków drapieżnych można zauważyć wśród lasów i łąk kanię czarną, w pobliżu pól myszołowa zwyczajnego, a przy bagnach błotniaka stawowego. Na jeziorach często widujemy kaczkę krzyżówkę, cyrankę, cyraneczkę oraz perkoza dwuczubego.

 

Na obszarze Mikroregionu WPN występuje ponad 40 gatunków ssaków. Z owadożernych spotykamy tu m.in. ryjówki, nasze najmniejsze ssaki. Żyją tu również rozmaite gatunki nietoperzy i gryzoni. Z drapieżników zamieszkują tutaj m.in. kuna leśna, borsuk i lis. Rozległe lasy stanowią ostoję dla licznych jeleni, saren i dzików.

 

Niezwykle bogata jest też szata roślinna. Pod względem geobotanicznym Wielkopolski Park Narodowy leży w Krainie Wielkopolsko-Kujawskiej. Stwierdzono tu występowanie około 1120 gatunków roślin naczyniowych, 148 gatunków mszaków, 150 gatunków porostów, 500 gatunków glonów oraz 800 gatunków grzybów. Główny element flory stanowią gatunki eurosyberyjskie, m.in. sosna zwyczajna, a także liczne rośliny runa leśnego, jak np. czworost pospolity czy konwalijka dwulistna, oraz gatunki środkowoeuropejskie, np. dąb szypułkowy, grab pospolity, naparstnica zwyczajna, pięciornik biały.

 

Z roślin północnych wymienić można zimoziół północny – relikt epoki lodowcowej. Wpływy łagodnego, wilgotnego klimatu Europy Zachodniej zaznaczają się obecnością we florze gatunków o charakterze atlantyckim. Rośnie tu np. wiciokrzew pomorski, wąkrota zwyczajna, pięciornik płonny. Do roślin związanych z klimatem łagodnym należy również rzadkie drzewo jarząb brekinia, tzw. brzęk. Poszczególne gatunki roślin w zależności od wymagań ekologicznych tworzą naturalne zbiorowiska.

 

Największą powierzchnię w parku zajmują zbiorowiska leśne. Ubogie gleby bielicowe porastają bory sosnowe i sosnowo-dębowe bory mieszane. Na bogatszych glebach brunatnych rosną m.in. kwaśne dąbrowy, lasy dębowo-grabowe (grądy), a na siedliskach cieplejszych świetliste dąbrowy. Wilgotne i żyzne czarne ziemie w pobliżu jezior i cieków wodnych zajmują łęgi wiązowo-jesionowe, a tereny zabagnione lasy z panującą olszą czarną (olsy) oraz zarośla łozowe złożone z krzewiastych wierzb i kruszyny.

 

Interesująca jest roślinność jezior. Prawie wszystkie jeziora parku należą do bogatych w składniki mineralne – tzw. jezior eutroficznych. Występują w nich różnorodne zbiorowiska roślin wodnych i bagiennych.

 

Najdalej w stronę toni wodnej wysunięte są rośliny całkowicie zanurzone w wodzie, np. wywłócznik kłosowy, rogatek sztywny i rozmaite gatunki rdestnic. Bliżej brzegów znajdują się zbiorowiska roślin o liściach pływających po powierzchni wody, do których należy m.in. powszechnie znany zespół „lilii wodnych” z grążelem żółtym i grzybieniami białymi. Brzegi jezior zajmują szuwary złożone z takich gatunków, jak oczeret jeziorny, pałka wąskolistna i szerokolistna, tatarak zwyczajny, trzcina pospolita.

 

Odmienna roślinność występuje nad jedynym w parku dystroficznym (ubogim w składniki mineralne) jeziorem Skrzynka. Skupiają się tutaj zbiorowiska torfowców, które gęstym kożuchem wkraczają na taflę jeziora, powodując jego zarastanie. Na wykształconym już torfowisku znajdują się stanowiska rosiczki okrągłolistnej, ciekawej rośliny owadożernej.

 

W parku również łąki. Do najpiękniejszych należą barwne łąki trzęślicowe.